Nhớ lâu, nhớ nhiều, nhớ nhanh hay nói một cách khác: trí nhớtốt, là những điều mà ai cũng muốn có, nhất là đối với các sĩ tử đang gấp rútchuẩn bị cho kỳ thi đại học năm nay. Để có được trí nhớ tốt, ít ai biết rằng,ngoài khả năng “trời phú” thì việc rèn luyện và phương pháp tốt cũng góp phầncực kỳ quan trọng.

Các hình thức của trí nhớ

Trí nhớ bao gồm hai hình thức chính: trí nhớ ngắn hạn và trínhớ dài hạn. Trí nhớ ngắn hạn là trí nhớ đối với sự vật, hiện tượng vừa xảy racách đây vài phút, vài giờ, vài ngày. Loại trí nhớ này dễ bị ảnh hưởng bởi cácsang chấn như bị chấn thương sọ não, bị tai biến mạch máu não, viêm não… Vàkhi trí nhớ ngắn hạn không tốt sẽ ảnh hưởng đến trí nhớ dài hạn. Trí nhớ dàihạn là loại hình trí nhớ đối với các sự vật, hiện tượng, những điều bạn đã trảiqua trong nhiều ngày, nhiều tháng hoặc một thời gian rất dài trước đó như nhữngkỷ niệm thời thơ ấu, hình ảnh ông bà đã mất… Đây là những thông tin cũ, đượclặp đi lặp lại nhiều lần hoặc có những ấn tượng sâu sắc khiến bạn không bao giờquên. Trí nhớ dài hạn là trí nhớ có khuynh hướng không bị mất đi sau những sangchấn hoặc bệnh tật.

10 nguyên tắc giúp sĩ tử nhớ lâu  1

Cần hết sức tập trung để ghi lại những điều cần nhớ.

Ngoài hai loại hình trí nhớ trên, còn có loại hình trí nhớngay tức thì (đang hoạt động) ở thời điểm hiện tại, ví dụ như bạn đang tìm kiếmmột địa chỉ, đang tìm kiếm một số điện thoại bạn vừa được người khác cung cấphay bạn đang làm tính nhẩm cộng trừ nhân chia. Người ta cũng nói đến loại trínhớ thứ tư là loại trí nhớ trong tương lai. Đây là khả năng nhớ một việc gì đótrong tương lai như nhớ đến một cuộc hẹn, đi nghỉ mát, bay một chuyến ra nướcngoài…

10 nguyên tắc giúp nhớ tốt

Nguyên tắc thứ nhất là bạn phải hết sức tập trung để ghi lạinhững điều cần nhớ: Nếu bạn không tập trung, chỉ nhìn và nghe dưới dạng tiềmthức (dưới ý thức) hay là ghi nhận thông tin một cách lơ đễnh, bạn sẽ không thểnhớ nhanh và lâu. Trong khi tập trung để nhớ, cố gắng tìm được những gì đặcbiệt nhất ở điều cần nhớ ví dụ như anh bạn vừa gặp có dáng người cao quá khổ,đường phố lạ có nhiều hoa màu đỏ…

10 nguyên tắc giúp sĩ tử nhớ lâu  2

Cấu trúc não.

Nguyên tắc thứ hai là nguyên tắc lặp lại: Bạn phải thườngxuyên lặp lại những điều muốn nhớ để tạo “lối mòn” trong não, hay nói một cáchkhác: biến trí nhớ ngắn hạn thành trí nhớ dài hạn. Một người dù nhớ tốt đến đâucũng sẽ quên ngay sau vài ngày những điều mà không được lặp lại trong ký ức.Đây chính là mấu chốt của việc học những môn “thuộc lòng” như ngoại ngữ, nhữngbài văn, câu thơ mẫu. Văn ôn, võ luyện chính là một cách luyện trí nhớ tạo phảnxạ có điều kiện để có thể nhớ lâu, nhớ dai.

Nguyên tắc thứ ba là nguyên tắc tạo “dấu ấn”: Khi bạn địnhnhớ một sự vật, hiện tượng gì đó, bạn cố gắng tạo dấu ấn bằng cách tìm nhữngđiều đặc biệt ở chúng, ví dụ như bạn có một số điện thoại cần nhớ là 827391,bạn sẽ nhớ rất nhanh nếu tìm ra đặc điểm của dãy số trên là tổng mỗi nhóm 2 sốliền nhau bằng 10 (8 + 2 = 7 + 3 = 9 + 1) và số lớn 8, 7, 9 luôn đứng trước sốnhỏ. Cũng có thể nhớ theo kiểu “thu gọn” thông tin ví dụ như câu “How are you?”bạn thu gọn bằng các chữ cái đầu tiên: “HAY”?.

10 nguyên tắc giúp sĩ tử nhớ lâu  3

Một trong những nguyên tắc để nhớ lâu là học cách suy luận:nhớ một ý chính, từ đó suy ra những điều còn lại.

Nguyên tắc thứ tư là nguyên tắc “liên hệ”: Khi bạn định nhớđiều gì, bạn hãy cố gắng liên hệ điều đó có liên quan đến những gì khác không,ví dụ chiếc áo này tôi được tặng dịp sinh nhật…

Nguyên tắc thứ năm là nguyên tắc va chạm: Bạn sẽ phải chủđộng tạo tần số va chạm với thông tin để tăng khả năng nhớ, ví dụ như học ngoạingữ bạn phải tiếp xúc và nói nhiều, học từ vựng bằng phiếu từ vựng hoặc thậmchí viết đầy các từ mới treo ở những chỗ dễ quan sát hàng ngày.

Nguyên tắc thứ sáu là nguyên tắc hiểu biết cặn kẽ về thôngtin: Bạn không thể nhớ lâu nếu bạn không hiểu về thông tin bạn cần phải nhớ.Điều này thật sự có ý nghĩa nếu như bạn cần phải học những môn có tính suy luậncao như toán, các đặc điểm bệnh lý trong y học. Đối với những lĩnh vực này, bạnkhông thể nhớ nổi vì lượng thông tin rất dài và khó nhớ.

Nguyên tắc thứ bảy là nguyên tắc “thực hành” hay cảm nhậnthông tin càng rõ ràng, cụ thể càng tốt thông qua các giác quan. Cổ nhân có câu“trăm nghe không bằng một thấy”, sau khi đã “thấy” rồi, bạn lại được tự tay làmthì sẽ không bao giờ quên. Nguyên tắc này cực kỳ quan trọng đối với những mônhọc phải thực hành nhiều như ngoại ngữ, tin học. Bạn có thể ngồi cả ngày họcmột vài mẫu câu rồi sau đó vẫn quên nhanh chóng, nhưng chỉ cần một vài lần tiếpxúc với người bản ngữ và nghe họ nói,bạn sẽ nhớ cả đời.

Nguyên tắc thứ tám là nguyên tắc suy luận: Theo nguyên tắcnày, bạn chỉ cần nhớ một ý chính của điều cần nhớ, từ đó suy ra những điều cònlại, ví dụ như bạn chỉ cần nhớ từ “nước biển”, những điều suy ra là “mặn”,“không thể uống được”, “để làm muối”…

Nguyên tắc thứ chín là nguyên tắc hỗ trợ: Bạn nên sử dụngcác công cụ hỗ trợ cho trí nhớ như điện thoại nhắc lịch, thời khóa biểu, sắpxếp theo thứ tự quan trọng những việc cần làm…

Nguyên tắc thứ mười – là nguyên tắc quan trọng nhất – nguyêntắc tạo đam mê: Khi bạn đã tìm được niềm thích thú, nỗi đam mê đối với mỗi mônhọc, mỗi sự vật, hiện tượng, mỗi con người, đương nhiên, việc nhớ những thôngtin có liên quan là chuyện cực kỳ dễ dàng và đơn giản thông qua việc bạn sẽthực hiện bằng mọi nguyên tắc (trong đó có 9 nguyên tắc ở trên) để nhớ… cànglâu càng tốt.

TS.BS. Vũ Đức Định