Thận ứ nước là tổn thương làm cho thận bị giãn và
sưng to. Ứ nước có thể chỉ ở một bên thận hoặc ở cả hai bên. Bệnh có
thể gây suy giảm chức năng thận, gây tổn thương cấu trúc tế bào thận. Các
tổn thương này có thể hồi phục nếu giải quyết nhanh, thận hết ứ nước. Trái
lại nếu thận ứ nước kéo dài nhiều tuần, tổn thương là vĩnh viễn.

Các bệnh gây ứ nước ở thận

Có nhiều bệnh là nguyên nhân gây ứ nước ở thận: sỏi thận
gây tắc nghẽn niệu quản; nếu là sỏi nhỏ, nó di chuyển từ thận xuống bàng
quang, nhưng nếu hòn sỏi quá to sẽ gây tắc nghẽn niệu quản, làm cho nước
tiểu sẽ ứ lại trên chỗ tắc; trong khi thận vẫn tiếp tục lọc ra nước tiểu mà
niệu quản bị tắc, không xuống được bàng quang nên thận bị ứ nước, giãn to. Niệu
quản bị hẹp do vết sẹo mổ lấy sỏi thận trước đó cũng gây tắc nghẽn làm thận ứ
nước. Ung thư bàng quang, sỏi bàng quang, cổ bàng quang co bất thường cũng
gây tắc nghẽn lối nước tiểu từ quàng quang ra niệu đạo, kết quả là nước tiểu ứ
lại từ bàng quang, làm thận bị ứ nước. 
Niệu đạo hẹp do bị viêm nhiễm, do sỏi cũng gây ứ nước thận.

Các khối u từ bên ngoài đường tiết niệu chèn ép niệu quản
và ngăn chặn dòng chảy của nước tiểu. Ung thư cổ tử cung, ung thư tuyến tiền
liệt, phụ nữ mang thai, sa tử cung… Rối loạn chức năng của bàng quang
do u não, tổn thương tủy sống hoặc những khối u, bệnh đa xơ cứng và bệnh đái
tháo đường… gây trào ngược bàng quang niệu quản làm thận ứ nước.

Đừng lo khi mắc thận ứ nước 1

Thận và niệu quản bị giãn gây ứ nước.

Đừng lo khi mắc thận ứ nước 2Sỏi niệu quản – một nguyên nhân gây ứ nước thận.

Dấu hiệu của thận ứ nước

Nếu thận bị ứ nước cấp tính, thường có các triệu
chứng:  đau bụng do sỏi thận di chuyển
xuống niệu quản cọ xát gây đau, hoặc viên sỏi mắc kẹt tại chỗ niệu quản bị hẹp
gây đau. Đau khởi phát ở hông lưng hoặc sườn lưng lan tới háng, kèm theo
nôn, buồn nôn và vã mồ hôi. Đau từng cơn, đau nhiều làm cho bệnh nhân quằn
quại hoặc cuộn người lại vì đau đớn. Có thể có máu trong nước tiểu.

Trường hợp thận ứ nước mạn tính, thận giãn to dần trong
thời gian dài và có thể không có triệu chứng gì. Nếu có các khối u ở xương
chậu hoặc bàng quang gây chèn ép có thể phát triển âm thầm, bệnh nhân có thể
có các triệu chứng suy thận: mệt mỏi, buồn nôn và nôn, do rối loạn các chất
điện giải natri, kali, canxi, bệnh nhân còn bị rối loạn nhịp tim, co thắt cơ
bắp.

Xét nghiệm có thể được yêu cầu là: xét nghiệm nước tiểu để
phát hiện máu, vi khuẩn gây nhiễm khuẩn hay các tế bào ung thư. Chụp cắt lớp
thấy thận bị ứ nước, phát hiện thấy sỏi. Siêu âm thấy thận bị ứ nước.

Những giải pháp tích cực

Khi bị thận ứ nước, bệnh nhân không nên quá lo lắng bi quan,
trái lại cần phải bình tĩnh lạc quan để loại bỏ bệnh tật. Cơ sở của sự lạc quan
đó là: khoa học ngày nay có nhiều phương pháp điều trị bệnh thận ứ nước mà bệnh
nhân có thể hy vọng được chữa khỏi bệnh.

Mục tiêu điều trị là thông lại dòng chảy tự do của nước tiểu
từ thận xuống bàng quang và ra ngoài; làm giảm sưng và giảm áp lực để ngăn
chặn suy giảm chức năng thận. Bệnh nhân cần được giảm thiểu đau đớn và ngăn
ngừa nhiễm khuẩn đường tiểu. Phẫu thuật để lấy sỏi niệu quản, loại bỏ khối u
gây tắc nghẽn niệu quản. Nhiều trường hợp bệnh nhân có thể được tán sỏi bằng
tia lase chứ không cần phải mổ. Sóng xung kích bắn vào viên sỏi, làm nó
vỡ ra nhiều mảnh nhỏ có thể đi qua đường tiết niệu trong nước tiểu. Nếu bệnh
nhân bị bí tiểu và bàng quang mở rộng như là một nguyên nhân gây ứ nước, có thể
đặt ống thông bàng quang để tháo nước tiểu giảm áp lực nước tiểu cho thận và
giảm đau cho bệnh nhân. Các bệnh nhân bị hẹp niệu quản hay sỏi niệu quản mà
có khó khăn để loại bỏ, bác sĩ có thể đặt một stent vào niệu quản đi qua các
vật cản và thông dòng nước tiểu chảy từ thận xuống để ra ngoài. Nếu không
đặt được stent, biện pháp thay thế là gắn một ống soi thận qua da. Kỹ thuật
này là đặt một ống thông qua các khe gian sườn trực tiếp vào thận để tháo nước
tiểu ra ngoài, làm cho thận hết bị giãn căng và giảm đau cho bệnh nhân.

Lời khuyên của thầy thuốc

Thận ứ nước có thể phòng tránh được bằng cách tránh các
bệnh là nguyên nhân gây ứ nước thận. Chẳng hạn những người bị sỏi thận có thể
loại bỏ sỏi bằng cách uống nhiều nước hàng ngày. Nước có thể dùng là nước đun
sôi để nguội, nước nấu các loại thuốc Nam có tác dụng làm tan sỏi như:
nước râu ngô, nước sắc bông mã đề, nước sắc kim tiền thảo…

Cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa nhiễm khuẩn tiết niệu
như: sống chung thủy một vợ một chồng; không quan hệ tình dục với gái mại dâm;
vệ sinh bộ phận sinh dục trước và sau quan hệ tình dục; tránh tắm rửa ngâm mình
trong nước ao hồ bị ô nhiễm; phụ nữ cần vệ sinh đúng cách: chỉ lau rửa vùng kín
từ trước ra sau không lau rửa từ sau về trước… để tránh nhiễm khuẩn tiết niệu
ngược dòng dẫn đến chít hẹp đường tiết niệu và gây ứ nước thận.

ThS. Trần Tất Thắng

LEAVE A REPLY